معرفت پوهنځی علوم نباتی
بخش زراعت و مالداری افغانستان در حوزه جنوب غرب کشور یکی از بخشهای نیرومند به شمار میرود و دارای شرایط اقلیمی مساعد برای تولید خانوادههای گیاهی با ارزش میباشد. ولایت کندهار به عنوان میزبان انواع غلات، میوهجات، سبزیجات و نباتات صنعتی شناخته میشود و مرکز بزرگ تولید است. از این مرکز محصولات در مقیاس وسیع نه تنها به بخشهای مختلف کشور بلکه به بسیاری از کشورهای آسیایی صادر میگردد. هرچند سطح صادرات کندهار در مقایسه با شرایط و پیشرفتهای عصر حاضر پایینتر است، اما برخی محصولات مانند انار، انگور، انجیر، بادام، زیره و دیگر محصولات در کسب عواید ارزی اهمیت ویژه دارند.
از آنجا که نه تنها کندهار بلکه در سطح کل کشور بخش زراعت و مالداری به رشد و توسعه بیشتر و ثمربخش نیاز دارد، تقویت و کار دوامدار در این بخش ضروری است. به همین منظور، بر اساس پالیسیهای انکشافی و فرهنگی دولت افغانستان، در سال ۱۳۹۱ هـ.ش. دانشگاه ملی علوم زراعتی و تکنالوژی افغانستان تأسیس گردید.
همزمان با ایجاد این دانشگاه، پوهنځی علوم نباتی طبق حکم شماره ۳۷۲/۳۶۵ مورخ ۲۰/۱۰/۱۳۹۱ در تشکیل اکادمیک دانشگاه منظور و جایگزین شد. در آغاز، هشت (۸) دیپارتمنت شامل (اگرونومی، هارتیکلچر، حفاظت نباتات، بایوتکنالوژی نباتی، انجنیری زراعتی، علوم خاک و آبیاری، جنگلداری و منابع طبیعی، و جنتیک و اصلاح نباتات) برای پیشبرد برنامههای لیسانس و ماستری به طور رسمی از سوی وزارت منظور گردید.
بر همین اساس و با در نظر گرفتن امکانات، در ماه حوت سال ۱۳۹۲ نخستین دوره ۲۱ تن محصلان ماستری در دیپارتمنت اگرونومی جذب شدند و در سال ۱۳۹۵ تحت همکاری مشترک با انستیتوت تحقیقات زراعتی هند (IARI) فارغ گردیدند. به ترتیب، در دوره دوم ۱۹ تن، در دوره سوم ۲۰ تن فارغ شدند و در دوره چهارم ۱۰ تن محصلان شامل گردیده و اکنون در تدریس و تحقیقات مصروف اند.
به منظور اخذ تصویب رسمی، بر اساس مکتوب شماره ۱۱۱/۲۲۷ مورخ ۱۲/۲/۱۳۹۷، دیپارتمنتهای اگرونومی، هارتیکلچر و حفاظت نباتات در سطح ماستری برای بار دوم منظور گردید و حکم جذب محصلان صادر شد. مطابق امکانات، در سال ۱۳۹۷ به حکم وزارت تحصیلات عالی، از طریق کانکور ۱۷ تن در هارتیکلچر و ۹ تن در حفاظت نباتات به برنامه ماستری جذب نمود که تدریس و تحقیقات علمی آنان تکمیل و اسنادشان در حال پروسس است.
از آنجا که شمار زیادی از استادان پوهنځی برای اخذ سند ماستری و دوکتورا و ارتقای ظرفیت در داخل و خارج کشور مصروف تحصیل اند، تاکنون ۴ تن در سطح دوکتورا و ۵ تن در سطح ماستری پس از فراغت دوباره در دیپارتمنتهای مختلف به وظایف خویش برگشتهاند و این سلسله ادامه دارد. بر اساس تفاهمنامه با دانشگاه IARI هند و امکانات داخلی، محصلان جدید در دیپارتمنتهای منظور شده جذب خواهند شد.
به منظور ادغام پوهنځی زراعت سابق پوهنتون کندهار و فارم تحقیقاتی مربوطه، هیئت باصلاحیت وزارت تحصیلات عالی به دانشگاه ANASTU سفر نمود و مطابق طرح ویژه، تمام تشکیل علمی و اداری و تجهیزات آن در پوهنځیهای علوم نباتی، علوم حیوانی و اقتصاد و توسعه زراعتی دانشگاه ملی علوم زراعتی و تکنالوژی افغانستان مدغم گردید. در نتیجه، سه دیپارتمنت بزرگ (اگرونومی، هارتیکلچر و حفاظت نباتات) با دیپارتمنتهای مشابه علوم نباتی یکجا شدند و در کنار آن دیپارتمنتهای دیگر (علوم خاک و آبیاری، جنگلداری و منابع طبیعی، بایوتکنالوژی نباتی، جنتیک و اصلاح نباتات و انجنیری زراعتی) طبق پلان دهساله با دانشگاه هند فعال گردیدند.
هیئت مذکور موضوع بستهای فارم سابق را نیز بررسی نمود و استادان بر اساس آخرین سند تحصیلی، درجه علمی و تشکیل دیپارتمنتها تنظیم و در جلسه فوقالعاده شورای علمی دانشگاه به تاریخ ۴/۱۲/۱۳۹۹ (پروتوکول شماره ۱۱) ارائه گردید که پس از تأیید، جدول تنظیمی به وزارت جهت تصویب ارسال و منظور شد.
قابل ذکر است که پوهنځی علوم نباتی در حال حاضر دارای ۴۴ تن استاد، ۳۱ تن محصل در برنامههای ماستری و ۱۵۵ تن محصل در برنامههای لیسانس در دیپارتمنتهای مختلف میباشد.
مرامنامه پوهنځی علوم نباتی
ديدګاه
پوهنځی علوم نباتی در سطح کشور بهعنوان یک مرکز بزرگ در زمینه تربیه کادرهای علمی و ظرفیتها در مقاطع لیسانس و ماستری، با کمیت و کیفیت بلند، در بخش تولید محصولات نباتی، اصلاح نسلهای نباتی و مدرنسازی امور زراعتی سنتی ایفای نقش خواهد کرد.
رسالت
پوهنځی علوم نباتی تلاش میورزد تا از طریق کادرهای علمی، با ایجاد محیط علمی، تدریسی، تولیدی، پژوهشی و آموزشی پیشرفته و مجهز به تکنالوژی مدرن، سبب توانمندی اقتصادی دهقانان کشور گردد.
اهداف
• تربیه کادرهای علمی در مقاطع لیسانس، ماستری و دوکتورا.
• توسعه کمیت و کیفیت محصولات زراعتی.
• ترویج تکنالوژیهای جدید و روشهای مدرن زراعتی در سطح کشور و دستیابی به حاصلات بیشتر از هر واحد زمین.
• انجام تحقیقات علمی بر نسلهای نباتی محلی و اصلاحشده و ترویج نتایج مثبت آنها.
• ایجاد و تحکیم روابط با مؤسسات تحصیلی و پژوهشی ملی، منطقهای و بینالمللی بهمنظور تبادل دستاوردهای علمی و پژوهشی.
• برای تحقق اهداف فوق، تربیه کادرهای علمی در سطح عالی که به مقدسات اسلامی و فرهنگ افغانی وفادار باشند و سبب توسعه و انکشاف سکتور زراعتی کشور گردند.
ارزش ها
- وطندوستی با روحیه مقدس و اسلامی.
- تحصیلات عالی معیاری و باکیفیت.
- غنای پژوهش.
- اداره سالم و رهبری مؤثر.
- ایجاد آزادی اکادمیک.
- پاسخگویی.
- شفافیت در امور و جلوگیری از فساد.
- اجتناب از هر نوع تبعیض.
بخش های پوهنځی علوم نباتی
پوهنځی علوم نباتی از هشت بخش ذیل ترکیب شده است:
- بخش اګرانومی
- بخش هارتکلچر
- بخش حفاظه نباتات
- بخش خاک شناسی
- بخش بیوتکنالوژی
- بخش انجینری زراعت
- ژنتیک و اصلاح نباتات
- بخش جنګل شناسی ومنابع طبیعی
والسلام
به صورت فوق، دیدګاه، مأموريت، اهداف و ارزش های پوهنځی علوم نباتی در سه زبان (پشتو، دری و انګلیسی) به شکل جدید اصلاح و ترتیب ګردیده وبرای تجدید، در جلسه شماره (۳) پلان استراتيژیک پوهنځی علوم نباتی به تاریخ ۱۴۰۴/۰۸/۰۲ و در جلسه شماره (۸) شورای علمی پوهنځی علوم نباتی به تاریخ ۱۴۰۴/۰۸/۲۴ و در جلسه شماره (۸) شورای علمی پوهنتون به تاریخ ۱۴۰۴/۰۹/۱۷ مورد تائید قرار ګرفته است.
رئيس پوهنځی علوم نباتی
پوهنوال نصیر احمد "نصرت"